Wijzer antieke klokken

Soort

Koekoeksklokken herkennen en beoordelen

Gewichtenklok met blaasbalgen, luikje en vogel, uit het Zwarte Woud.

Aandrijving
gewichten in dennenappelvorm, een of acht dagen
Geluid
twee blaasbalgen met houten pijpen, plus een gong
Vorm
huisvorm sinds het midden van de negentiende eeuw
Extra
soms speelwerk met muziek en bewegende figuren

De koekoeksklok maakt zijn roep met twee blaasbalgen die elk een houten pijp aanblazen. De twee tonen samen vormen de roep. Een derde onderdeel, de gong, telt het uur mee. Dat is meteen de zwakke plek van elke oude koekoeksklok: het leer van de blaasbalgen verhardt en scheurt, waarna de roep hees wordt of wegvalt. Nieuwe balgjes zijn een gangbare, betaalbare reparatie.

De huisvorm met het overstekende dak stamt uit een prijsvraag van de klokkenmakersschool in Furtwangen in 1850. De inzending van architect Friedrich Eisenlohr, die ook wachthuisjes langs de Badense spoorlijn ontwierp, staat aan de basis van het model dat nu als klassiek geldt.

Het veelgehoorde verhaal dat Franz Anton Ketterer de koekoeksklok rond 1730 uitvond, klopt niet: Ketterer werd in 1734 geboren. Beschrijvingen van een mechanische koekoek zijn ouder dan dat, onder meer bij Athanasius Kircher in 1650.

Waar bij aankoop op te letten

  • Klinkt de roep helder, of hees en kort? Verharde blaasbalgen zijn hoorbaar.
  • Komt de vogel volledig naar buiten en sluit het luikje weer?
  • Zijn de kettingen niet in de war en hangen de gewichten vrij?
  • Zijn de gesneden onderdelen, zoals blaadjes en vogelkop, compleet? Losse stukjes ontbreken vaak.

Aanbod

Deze groep staat bij Tweedehandsklokken.nl onder https://www.tweedehandsklokken.nl/koekoeksklokken/.